Орал автолебедкасын жобалау + жөндеу + пайдалану

Лебедка (2-сурет) өзін-өзі тартып шығаруға, сондай-ақ қиын өтетін учаскелерде автомобильдер мен тіркемелерді тартып шығаруға арналған.

Ол құртты редуктордан, өзіне бекітілген тросы бар барабаннан және трос төсегіштен тұрады.

Редуктор механизмі беріліс саны 31:1 болатын глобоидты жұптан тұрады.

Автомобиль лебедкасы - жалпы құрылысы — Лебедка: 1 – тіреуіш шайба; 2 – мойынтірек; 3 – дистанциялық втулка; 4 – барабанның тіреу фланці; 5 – тростің жоғарғы соққы сөндіргіші; 6 – барабан; 7 – барабан білігі; 8 – лебедка ілу көлденең бөлігі; 9 – сальник; 10 – тросты бекіту қақпағы; 11 – тросты бекіту қысқышы; 12 – барабанды қосудың жылжымалы муфтасы; 13 – құрт дөңгелегінің маточинасы; 14 – редуктор қақпағы; 15 – реттеу тығыздағышы; 16 – мойынтіректің алдыңғы қақпағы; 17 – құю тесігінің тығыны; 18 – редуктор картері; 19 – редуктор құрты; 20 – құрт дөңгелегі; 21 – мойынтіректің артқы қақпағы; 22 – лебедка тежегішінің барабаны; 23 – тежеу таспасы; 24 – жоғарғы бағыттаушы ролик; 25 – жүріс бұрандасының оң жақ кронштейні; 26 – тежеу таспасының реттеу гайкасы; 27 – тежеу таспасының ұшы; 28 – барабанды қосу рычагының бас жағы; 29 – басқару рычагының кронштейні; 30 – қосу жетегінің тартқышы; 31 – қозғалмайтын муфта; 32 – барабанды қосу рычагы; 33 – муфта айыршасының штогы; 34 – барабанды қосу муфтасының айыршасы; 35 – жүріс бұрандасы; 36 – бағыттаушы роликтің саусағы; 37 – сырғақтың тіреу қақпағы; 38 – көлденең ролик; 39 – втулка; 40 – көлденең роликтің кронштейні; 41 – жүріс бұрандасының сырғағы; 42 – бағыттаушы роликтер ұстағышының корпусы; 43 – бағыттаушы ролик; 44 – жетектелетін жұлдызша; 45 – жүріс бұрандасының сол жақ кронштейні; 46 – втулкалы-роликті шынжыр; 47 – шынжырды тартуға арналған реттеу тығыздағыштары; 48 – барабан білігінің кронштейні; 49 – жетекші жұлдызша; 50 – трос

Құрт дөңгелегі 20 маточинаға шегеленген, ол жылжымалы муфта 12 арқылы барабан білігімен 7 қосыла алады.

Редуктордың құртында автомобильдің ілінісі өшірілген кезде және сақтандырғыш штифт қиылған кезде лебедка барабанының өздігінен айналуына және тростің тарқалып кетуіне кедергі келтіретін автоматты таспалы тежегіш 1 (3-сурет) орнатылған.

Лебедка редукторының қимасы — Лебедка редукторы: 1 - майлағыш; 2 - тіреуіш шайба; 3 - жұлдызша; 4 - барабан білігінің кронштейні; 5 - тоқтатқыш шайба; 6 - гайка; 7 - сырғанау мойынтірегі; 8 - дистанциялық втулка; 9 - барабан; 10 - барабан білігі; 11, 15 - болттар; 12 - редуктор қақпағы; 13 - трос соққы сөндіргіш; 14 - қозғалмайтын муфта; 16, 24, 28, 33 - реттеу тығыздағыштары; 17, 25, 27, 37 - мойынтірек қақпақтары; 18, 23, 29, 31, 32 - мойынтіректер; 19 - редуктор картері; 20 - құрт дөңгелегі; 21 - тығын; 22 - жылжымалы муфта; 26 - фланец; 30 - редуктор құрты; 34 - тығыздағыш; 35 - таспалы тежегіш; 36 - тросты бекіту қысқышы; 38 - жүріс бұрандасының оң жақ кронштейні; 39 - муфта штогы; 40 - айырша; 41 - сырғақ; 42 - лебедка ілу көлденең бөлігі

Тежегішті кері берілістегі жетек жұмыс істеп тұрғанда және барабанның жылжымалы муфтасы өшірілген кезде реттеңіз.

Егер 1–3 минут ішінде тежегіш қол көтере алатын температурадан (шамамен 60 °C) жоғары қызса, таспаны бекіту гайкасы 3 және контргайка 4 екі-үш айналымға босатыңыз.

Лебедка редукторын реттеу

Редуктордың мойынтіректерін оларда осьтік саңылаулар пайда болған кезде, сондай-ақ жаңа құртты жұп орнатқан кезде реттеңіз.

Мойынтіректерді тек мойынтірек қақпақтарының болттарын тарту осьтік саңылауды жоймаған жағдайда ғана реттеңіз.

Мойынтіректер керілумен реттелуі керек.

Лебедканы басқару: 1 - таспалы тежегіш; 2, 8 - серіппелер; 3 - гайка; 4 - контргайка; 5 - қыспалы муфта; 6 - лебедканы басқару рычагы; 7 - втулка; 9 - кронштейн; 10 - тартқыш; 11 - лебедканы қосу рычагы

Редуктор құртын 29, 31 және 32 мойынтіректерінде (2-суретті қараңыз) айналдыру үшін қажетті момент 1,0–2,5 Н·м (0,1–0,25 кгс·м) болуы керек.

Егер білік тым еркін айналса немесе осьтік саңылауы болса, мойынтіректердің алдыңғы және артқы қақпақтарының астынан бірдей қалыңдықтағы тығыздағыштардың 28 және 33 бөлігін алып тастаңыз.

Егер білікті айналдыру үшін 2,5 Н·м (0,25 кгс·м) артық момент қажет болса, қақпақтардың астына бірдей қалыңдықтағы тығыздағыштарды қосыңыз.

Құрт білігінің айналу моментін тексерген кезде қақпақтарды бекіту болттары толығымен тартылуы керек.

Реттегеннен кейін артқы және алдыңғы қақпақтардың астындағы тығыздағыштардың саны шамамен бірдей болуы керек, бұл құртты жұптың ілінісуін кейінгі реттеуді жеңілдетеді.

Құрт дөңгелегі білігінің конустық мойынтіректерін мойынтірек қақпақтарының астындағы тығыздағыштар 16 және 24 санын өзгерту арқылы реттеңіз.

Құрт дөңгелегі білігінің мойынтіректерінің алдын ала керілуін құртпен ілінісуде тексеріңіз.

Құрт дөңгелегі білігін мойынтіректерде айналдыру үшін қажетті момент 3–6 Н·м (0,3–0,6 кгс·м) болуы керек.

Мойынтіректерді реттегеннен кейін құртты жұптың дұрыс ілінісуін бояу арқылы тістердің жанасу дақтары бойынша тексеріңіз.

Дұрыс реттелген жұпта жүктемесіз дөңгелек тісінің жұмыс бетіндегі жанасу дағы оның ортасында орналасып, ені бойынша кемінде 5 мм және тіс биіктігі бойынша 2/3 құрауы керек.

Тіс биіктігі бойынша жанасу дағының орналасуы тығыздағыштардың көмегімен құртты 30 сәйкес осьтік бағытта жылжыту арқылы өзгертіледі.

Жанасу дағын тіс аяғына ығыстыру үшін фланец жағындағы қақпақ 27 астынан тығыздағыштардың 28 бөлігін алып тастаңыз, жанасу дағын тіс басына ығыстыру үшін тығыздағыштарды қосыңыз.

Бұл ретте тежегіш жағындағы қақпақ 37 астындағы тығыздағыштардың 33 санын сәйкесінше өзгертіңіз, осылайша екі жақтағы тығыздағыштардың жалпы қалыңдығы сақталсын.

Дөңгелек тісінің ені бойынша жанасу дағының ығысуына құрт дөңгелегінің дақ ығысқан жаққа қарай осьтік жылжуы арқылы қол жеткізіледі.

Глобоидты құртты жұп тек ілінісуді дұрыс реттегенде ғана жақсы жұмыс істей алады.

Дұрыс реттемеу жұптың қатты қызуына және құрт дөңгелегі тістерінің тез тозуына себеп болады.

Лебедка жетегі

Қуат үлестіргіш қораптан қосымша қуат алу бөлімі арқылы лебедка редукторына үш кардан білігімен беріледі.

Алдыңғы кардан білігінде лебедка бөлшектерін шамадан тыс жүктемеден қорғау үшін сақтандырғыш штифт 2 (3-сурет) орнатылған, ол рұқсат етілгеннен жоғары жүктеме кезінде қиылады.

Барлық кардандық топсалар өздерінің конструкциясы бойынша бірдей және ГАЗ-53А автомобилінің топсаларымен бірдей.

Лебедка мен кардан біліктерін орнату схемасы — Лебедка мен кардан біліктерін орнату: A - қосымша қуат алу бөлімі; B - алдыңғы кардан білігі; C - аралық біліктің тіреуіші; D - аралық білік; E - артқы кардан білігі; F - лебедка; G - трос соққы сөндіргіш

Аралық кардан білігі екі тіреуішке орнатылған.

Монтаждау кезіндегі дәлсіздіктерді өтеу үшін аралық кардан білігінің шлицті ұштарына алдыңғы және артқы біліктердің сырғанайтын айыршалары 7 орнатылған.

Шлицті қосылыстағы майлауыш тығыздау сақиналары 8 арқылы ұсталады.

Лебедка редукторының құртының айналу біркелкілігін азайту үшін жетек кардан біліктері алдыңғы 4 (5-суретті қараңыз) және артқы 6 біліктердің сырғанайтын айыршаларындағы мойынтіректерге арналған тесіктердің осьтері бір жазықтықта жататындай етіп орнатылған.

Трос төсегіш

Лебедка тростің автомобиль осінен ауытқу бұрышы 15°-тан аспаған кезде барабанға дұрыс төселуін қамтамасыз ететін трос төсегішпен (4-сурет) жабдықталған.

Трос барабанға қысқышпен бекітілген, ол тек артқа шығарылады.

Бағыттаушы роликтер ұстағышының корпусы 22 жүріс бұрандасы 6 бойымен және екі бағыттаушы роликтер 7 бойымен ілгері-кейінді қозғалыс жасай отырып, тросты төсейді.

Сол және оң жіптері бар бұранда екі мойынтірекке орнатылған, ол барабан білігінен жетекші 16 және жетектелетін 10 жұлдызшалар арқылы шынжырлы беріліспен айналысқа түседі.

Шынжырдың тартылуы тығыздағыштар 2 және 14 арқылы реттеледі; шынжырдың майысу шамасы 3–10 мм.

Жүріс бұрандасы 6-дан осьтік күш бағыттаушы роликтер ұстағышының корпусына жүріс бұрандасының сырғағы 20 арқылы беріледі.

Сырғақ бағыттаушы роликтер ұстағышының корпусына орнатылған және қақпақ 21-мен бекітілген.

Бағыттаушы роликтер 19 полиамидті втулкалар 18-ге орнатылған және саусақтар 17-де айналады, олар тоқтатқыш пластина 5-пен бекітілген.

Лебедканы пайдалану ережелері

Лебедканы пайдалану алдында лебедка барабанын қосу және ажырату жетегінің дұрыс жұмыс істеуіне, сондай-ақ тростің дұрыс оралуы мен бекітілуінің сенімділігіне көз жеткізіңіз.

Дұрыс реттелген жетекте тартқыштың 10 (3-суретті қараңыз) реттеу айыршалары тесіктерінің осьтері бойынша ұзындығы 228–232 мм болуы керек.

Салқын мезгілде лебедка барабанын қосу қиын болған кезде, лебедка редукторын бос жүрісте 3–5 минут бойы жылыту қажет.

Лебедка тросын автомобильді немесе тіркемені сүйреу үшін, сондай-ақ оның автомобиль осінен ауытқу бұрышы 15°-тан асқан кезде пайдаланбаңыз.

Лебедканы қосу үшін:

- үлестіргіш қорап пен беріліс қорабының рычагтарын бейтарап күйге қойыңыз;
- 30 кілтін пайдаланып, жылжымалы муфта рычагын мәжбүрлі трос беру кезінде жоғарғы (қосылған) күйге қойыңыз.

Трості қолмен тарқатқан кезде жылжымалы муфта рычагы төменгі (өшірілген) күйде болуы керек;

- тоқтатқышты босатыңыз және қосымша қуат алу бөлімінің рычагын алға тоқтағанша жылжытыңыз;
- бірінші немесе екінші берілісті қосып, трості қажетті ұзындыққа шығарыңыз; тростің босаңсуын қолмен жойыңыз.

Тартуды бастамас бұрын барабанда кемінде үш-төрт орам трос болуы керек;

- жүкті тарту үшін кері берілісті қосыңыз;
- автомобильді өздігінен тартып шығарған кезде үлестіргіш қораптың төмендеткіш берілісін және беріліс қорабының кері берілісін қосыңыз.

Қозғалтқыш білігінің айналу жиілігін бірқалыпты арттырыңыз.

Қозғалтқыш айналу жиілігін күрт арттыру тростағы тарту күшін арттырмайды, бірақ сақтандырғыш штифтің қиылуын тудыруы мүмкін.

Штифт қиылғаннан кейін іліністі дереу өшіріңіз және беріліс ауыстыру рычагын бейтарап күйге қойыңыз, әйтпесе біліктің фланецте кептелуі мүмкін.

Қиылған штифтті жаңасымен ауыстырыңыз.

Сақтандырғыш штифттің орнына болттарды немесе басқа бөлшектерді пайдаланбаңыз.

Пайдалану кезінде тростағы күшті анықтау қиын, сондықтан лебедканы пайдаланар алдында нақты жағдайларға сүйене отырып, блокты қолданудың орындылығын шамамен анықтаңыз.

Лебедканы блокпен пайдалану тәсілдері — Лебедканы пайдалану тәсілдері мен ережелері: I - өздігінен тартып шығарған кезде тарту күшін арттыру үшін; II - автомобильді тартып шығарған кезде тарту бағытын өзгерту үшін; III - автомобильді тартып шығарған кезде тарту күшін арттыру үшін

Блокты қолдана отырып, лебедканы пайдалану 7-суретте көрсетілген. Ілгегі жоқ блокты қолданған кезде автомобильге бекітілетін сүйреу тросын пайдалану керек.

Егер блок өздігінен тартып шығарған кезде тарту күшін арттыру үшін қолданылса (I күйі), онда ол сүйреу тросымен тірек ретінде таңдалған затқа бекітіледі, ал лебедка тросының ілгегі сүйреу аспабының ілгегіне бекітіледі.

Егер блок басқа автомобильді тартып шығарған кезде тарту бағытын өзгерту үшін қолданылса (II күйі), онда ол сүйреу тросының көмегімен тірек қызметін атқаратын затқа бекітіледі, ал лебедка тросының ілгегі — тартып шығарылатын автомобильдің сүйреу ілгегіне бекітіледі.

Егер блок басқа автомобильді тартып шығарған кезде тарту күшін арттыру үшін қолданылса (III күйі), онда ол тартып шығарылатын автомобильдің сүйреу ілгегіне немесе сүйреу ілгектеріне салынған сүйреу тросына бекітіледі, ал лебедка тросының ілгегі — екінші сүйреу тросының көмегімен қозғалмайтын затқа бекітіледі.

Лебедка тросын тікелей қозғалмайтын затқа бекітуге рұқсат етіледі, бұл кезде ілгек алдын ала тартылған тросқа ілінеді.

Лебедка редукторының қызып кетуін болдырмау үшін жүкті тростің толық ұзындығын пайдалана отырып, максималды немесе оған жақын жүктемемен қатарынан үш реттен артық тартпаңыз.

Техникалық қызмет көрсету

Лебедкаға техникалық қызмет көрсету кезінде, 10–15 тартудан кейін немесе жылына бір рет «ТҚ» кезінде, оның редукторындағы майды ауыстырыңыз (8-сурет).

Ол үшін редуктордан майды төгіп алыңыз және құю тығыны арқылы 7,5 литр мотор майын құйыңыз.

Лебедка барабан білігінің мойынтірегін литол-24 майлауышымен майлаңыз (2-сурет).

Лебедканы кірден тазартыңыз және жүріс бұрандасы мен трос төсегіштің шынжырын майлаңыз, лебедканың бекітілуін және оған кардандық берілістің күйін тексеріңіз.

Лебедканың майлау нүктелері:

1 – лебедка редукторы, екі жылда бір рет 7,5 литр гипоидты май;
2 – сүйреу аспабының втулкалары, екі майлау нүктесі, 4000 км жүріс өткеннен кейін, Литол-24 майлауышы;
3 – лебедка трос төсегішінің жүріс бұрандасының жұмыс беттерін лебедканы әр пайдаланған сайын графитті майлауышпен майлау керек. Лебедка трос төсегішінің бағыттаушы роликтер ұстағышы корпусының ролик втулкалары мен қуыстарын бөлшектеген кезде графитті майлауышпен майлау керек;
4 – лебедка трос төсегішінің шынжырлы берілісін жылына бір рет УСсА графитті майлауышымен майлау керек;
5 – лебедка барабан білігінің сырғанау мойынтірегін, маусымдық қызмет көрсету кезінде жылына бір рет майлау керек.