Қозғалтқышты майлау жүйесі – Жалпы құрылғы
Біріктірілген дизельді майлау жүйесі. Май сорғысы - беріліс түрі, бір секциялы.
1 — май картері; 2 — поршеньдерді салқындату инжекторлары; 3 — иінді білік; 4 — таратқыш білік; 5 — аралық беріліс;
6 — май құю мойны; 7 — май картерінің тығыны; 8 — май қабылдағыш; 9 — май сорғысы; 10 — сұйық-майлы жылу алмастырғыш (СМЖА);
11 — айналма клапан; 12 — май сүзгісі; 13 — айналма клапан; 14 — сақтандырғыш клапан; 15 — қысым сенсоры;
16 — турбокомпрессор; 17 — компрессор; 18 — жоғары қысымды отын сорғысы; 19 — рокер осінің май арнасы
Май сорғысының жетегі иінді білікке орнатылған беріліс арқылы жүзеге асырылады.
Майдың жолы: Май сорғысы 9 май қабылдағыш 8 арқылы май картерінен 1 майды алып, цилиндрлер блогындағы арналар мен май сүзгісі корпусының арналары арқылы оны сұйық-майлы жылу алмастырғышқа 10, содан кейін толық ағынды май сүзгісіне 12 және дизельдің май магистраліне береді.
Негізгі түйіндерді майлау:
- Бас магистральдан цилиндрлер блогындағы арналар арқылы май иінді біліктің барлық басты мойынтіректеріне және таратқыш білігінің мойындарына өтеді.
- Басты мойынтіректерден иінді біліктегі арналар арқылы май барлық шатун мойынтіректеріне өтеді.
- Бірінші басты мойынтіректен май аралық берілістің, отын сорғысының жетек берілісінің втулкаларына және отын сорғысына өтеді.
- Клапан механизмінің бөлшектері артқы таратқыш білігінің мойынтірегінен блок, цилиндр басы арналары арқылы және рокер осінің ішкі қуысына түсетін маймен майланады.
- Компрессорға май бас магистральдан цилиндрлер блогындағы бұрғылаулар және арнайы май құбыры арқылы түседі. Компрессордан май дизель картеріне төгіледі.
- Турбокомпрессордың мойынтірек түйініне май май сүзгісі корпусының шығысына жалғанған түтік арқылы түседі. Мойынтірек түйінінен май май картеріне төгіледі.
Айналма (редукциялық) клапандар:
- Сұйық-майлы жылу алмастырғыш корпусында — 11 (жұмыс істеу қысымы 0,15–0,20 МПа) және май сүзгісінде — 13 (жұмыс істеу қысымы 0,13–0,17 МПа) орнатылған.
- Айналма клапандар реттелмейді.
Реттелетін сақтандырғыш клапан 14, сүзгі корпусына орнатылған, бас май магистраліндегі май қысымын 0,25–0,35 МПа деңгейінде ұстап тұруға арналған. Артық май клапан арқылы дизель картеріне төгіледі.
Назар аударыңыз! Жұмыс істеп тұрған дизельде редукциялық клапанның тығынын бұрап алуға қатаң тыйым салынады!
Майлау жүйесіне техникалық қызмет көрсету
Техникалық қызмет көрсету мыналардан тұрады:
- қозғалтқыш картеріндегі май деңгейін күнделікті бақылау;
- май қысымын бақылау;
- май мен сүзгіні уақтылы ауыстыру.
Май деңгейін тексеру
Май деңгейін тексеру күнделікті қозғалтқышты іске қосар алдында және қозғалтқышты тоқтатқаннан кейін 3 минуттан ерте емес орындалады. Автобус тегіс көлденең алаңға орнатылуы керек. Май деңгейі май өлшегіш щуптың төменгі және жоғарғы белгілерінің арасында болуы керек.
Май деңгейі май өлшегіштің төменгі белгісінен төмен және жоғарғы белгісінен жоғары болғанда қозғалтқышты пайдалануға тыйым салынады.
Май қысымын бақылау
Май қысымы аспаптар тақтасындағы көрсеткіш бойынша бақыланады:
- Дизель номиналды айналу жиілігінде және салқындатқыш сұйықтық температурасы 85–95°C болғанда — май қысымы 0,25–0,35 МПа болуы керек.
- Суық қозғалтқышта қысымның мәні 0,8 МПа-ға дейін рұқсат етіледі.
- Жылы қозғалтқыштың бос жүрістің минималды айналу жиілігінде — май қысымы 0,08 МПа-дан кем болмауы керек.
Майды ауыстыру
Майды ауыстыру мерзімділігі: әр 8000 км сайын. Майды 10 000 км сайын ауыстыруға рұқсат етіледі.
Назар аударыңыз! Дубляждаушы майларды (М-10 Г2К және М-8 Г2К) немесе құрамында күкірті жоғары отынды пайдаланған жағдайда, майды 4000–5000 км сайын ауыстыру керек.
Майды ауыстыру тәртібі:
- Майды ауыстыру алдын ала жылытылған қозғалтқышта орындалады.
- Майды төгу үшін май картерінің тығынын бұрап алыңыз.
- Май толығымен төгілгеннен кейін тығынды орнына бұраңыз.
- Майды май құю құбыры арқылы май өлшегіштегі жоғарғы белгі деңгейіне дейін құйыңыз.
Маңызды! Май картеріне тек осы нұсқаулықта ұсынылған және пайдалану кезеңіне сәйкес келетін майды құю керек. Басқа маркадағы майларды пайдалану дизельдің ақауларына әкелуі мүмкін.
Май сүзгісін ауыстыру
Май сүзгісін ауыстыру майды ауыстырумен бір уақытта және "COMMON RAIL" жүйесін диагностикалау нәтижелері бойынша орындалады.
1 — сүзгі корпусы; 2 — сұйық-майлы жылу алмастырғыш (СМЖА); 3 — штуцер; 4 — сүзгі тығыздағышы; 5 — СМЖА тығыздағышы;
6 — кері ағуға қарсы клапан; 7 — айналма клапан; 8 — сақтандырғыш клапан; 9 — салқындатқыш сұйықтықты төгу тығыны;
10 — тығыздағыш сақина; 11 — СМЖА сақтандырғыш клапаны
Май сүзгісін ауыстыру тәртібі:
- Май сүзгісі мен клапан корпусы 1 арасындағы жанасу орнын кірден тазалаңыз.
- FM 009-1012005 немесе M5101 сүзгісін 3 штуцерінен арнайы кілтпен бұрап алыңыз.
- Клапан корпусындағы жанасу бетін сүртіңіз.
- Жаңа сүзгіні таза маймен толтырыңыз және 4 тығыздағышпен бірге сүзгі жинағын (штуцерге бұрап) орнатыңыз, оны алдымен қозғалтқыш майымен майлаңыз.
- Тығыздағыш сүзгі корпусының шыныаяғына тигеннен кейін сүзгіні тағы 1–1,5 айналымға бұраңыз.
Маңызды! Сүзгіні орнату тек қол күшімен орындалуы керек.
Рұқсат етілген сүзгілерді ауыстыру: FM 009-1012005 және M5101 сүзгілерінің орнына бөлінбейтін типтегі сүзгі-патрондарды орнатуға рұқсат етіледі:
- мод. X149 «AC Lelko» фирмасы (Франция);
- мод. L37198 «Purolator» фирмасы (Италия);
- құрылымында кері ағуға қарсы және айналма клапандары бар, негізгі габариттік өлшемдері мынадай басқа фирмалар: диаметрі — 95–105 мм, биіктігі — 140–160 мм, жіп — 3/4-16UNF.
Сақтандырғыш (төгетін) клапанды реттеу
Реттеу қозғалтқышты майлау жүйесіндегі май қысымы 2,5 кгс/см²-ден төмен түскенде, өшірілген және жылы қозғалтқышта орындалады.
1 — май сүзгісі; 2 — сұйық-майлы жылу алмастырғыш; 3 — май сүзгісінің корпусы; 4 — редукциялық клапан тығыны;
5 — тығын тығыздағышы; 6 — реттеу тығыны; 7 — бұрауыш
Реттеу тәртібі:
- 4 тығынын бұрап алыңыз, 5 тығыздағышты алыңыз.
- Май сүзгісі корпусының 3 арнасында бұрауыш 7 арқылы реттеу тығынын 6 бір айналымға қысым мәнін арттыру немесе азайту бағытында (нақты қысымға байланысты) бұраңыз.
- 5 тығыздағышты орнатып, 4 тығынын бұраңыз.
- Қажет болғанда, осы реттеу қадамдарын қайталаңыз.
