Схемы ўключэння паказальнікаў павароту паказаны на рыс. 1 і 2.
Падфарнікі і задні ліхтар уключаюць пераключальнікам тыпу П105 на аўтамабілі ГАЗ-53А і П118 на аўтамабілі ГАЗ-66.
Працу пераключальнікаў правяраюць пры дапамозе кантрольных лямпаў па схемах, паказаных на рыс. 1 і 2.
У выключаным становішчы павінны гарэць лямпы 4 і 5; пры ўключэнні правага павароту — лямпы 4 і 6, а пры левым павароце — лямпы 3 і 5.
Калі на аўтамабілі ГАЗ-53А пераключальнік не выключаецца пасля выхаду аўтамабіля з павароту, падрэгуляваць становішча пераключальніка.
Для гэтага адпусціць два віты мацавання пераключальніка да краштэйна і перамяшчэннем пераключальніка дабіцца, каб гумавы ролік не дакранаўся ступіцы рулявога кола пры выключаным становішчы (павінен быць зазор 2–2,5 мм).
Пры ўключэнні пераключальніка ролік павінен надзейна прыціскацца да ступіцы кола.
Праз кожныя 25000 км прабегу аўтамабіля ў пераключальніку П105 змазваць вось роліка, вось рычага і пласціну рычага, якая прыціскае ролік.
Паказальнікі павароту свецяць мігаючым святлом (70–100 міганняў у хвіліну). Гэта дасягаецца ўключэннем у электрычны ланцуг паказальнікаў павароту перарывальніка тыпу РС57.
Разгледзім больш падрабязна канструкцыю і працу светлавой сігналізацыі паваротаў:
Найбольшае прымяненне знайшлі сігналізатары павароту з электрамагнітацеплавым перарывальнікам току — РС57, РС57-В, разлічаныя на 12 В, і РС401 — на 24 В.
Прылада сігналізатара павароту. На сталёвым сардэчніку 9 (рыс. 3) змешчана абмотка, якая складаецца з 50 віткоў правада ПЭЛ дыяметрам 0,75 мм. Сардэчнік жорстка злучаны з краштэйнам 11.
Абмотка перарывальніка ўключана паслядоўна з сігнальнымі лямпамі 16 або 17, размешчанымі ў заднім ліхтары і падфарніку, а пры ўжыванні РС57-В — і з кантрольнай лямпай 12, размешчанай на шчытку прыбораў у кабіне кіроўцы.
Сталёвыя якаркі 4 і 10 прывараны да сардэчніка.
У нерабочым стане кантакты 5 разамкнуты высілкам нацягнутай ніхрамавай струны 3, а кантакты 6 разамкнуты нацяжэннем бронзавай пласціны 8. Усе кантакты перарывальніка — срэбныя.
Ніжні канец струны 3 праходзіць праз шкляную бусінку 2 і патоўшчаны наплаўленнем прыпою. Бусінка ізалюе струну ад краштэйна.
Рэзістар велічынёй супраціўлення 18 Ом выкананы з ніхрамавага правадніка.
Нармальная праца перарывальніка РС57 забяспечваецца пры адначасовым уключэнні дзвюх сігнальных лямпаў па 21 св, а РС57-В — дзвюх сігнальных лямпаў па 32 св і адной кантрольнай лямпы ў 1 св.
У выпадку перагарання адной з сігнальных лямпаў памяншаецца сіла току, у выніку чаго значна павялічваецца частата мігання лямпаў, а ў схеме з рэле РС57 кантрольная лямпа не ўключаецца.
Праца сігналізатара павароту
Пры ўключэнні сігнальных лямпаў ток ад акумулятарнай батарэі будзе праходзіць праз уключальнік запальвання 13, якарэк 4, струну 3, рэзістар, абмотку, пераключальнік 15 і на лямпы (гл. рыс. 3).
Шлях току па схеме паказаны стрэлкамі. Напал ніцяў будзе невялікі.
Праходзячы па струне 3 ток выкліча яе нагрэў, у выніку чаго струна падоўжыцца і яе нацяжэнне паменшыцца.
У гэты час сталёвы якарэк 4 прыцягнецца да сардэчніка электрамагніта і кантакты 5 перарывальніка замкнуцца.
Замкнутыя кантакты 5 шунтуюць рэзістар і струну 3. Сіла току ў ланцугу лямпаў павялічыцца, і ніці іх будуць свяціцца поўным напалам.
Перапыненне току ў струне суправаджаецца яе астываннем і памяншэннем даўжыні.
Струна зноў нацягваецца і размыкае кантакты, пасля чаго працэс паўтараецца. Частата вібрацыі кантактаў роўна 60–120 размыканняў у хвіліну.
Перыядычнае замыканне і размыканне ланцуга кантрольнай лямпы 12 у РС57 забяспечваецца працай кантактаў 6.
У момант замыкання кантактаў 5 павялічваецца сіла току ў абмотцы электрамагніта, таму сардэчнік намагнічваецца мацней і, прыцягваючы сталёвы якарэк 10, забяспечвае замыканне кантактаў 6.
Пры гэтым кантрольная лямпа ўключаецца на поўную напругу крыніцы току і гарыць поўным напалам.
Пасля размыкання кантактаў 5 у выніку памяншэння сілы току ў абмотцы электрамагніта памяншаецца намагнічванне яго сардэчніка, і тады пад дзеяннем пругкай бронзавай пласціны 8 кантакты 6 разомкнуцца і выключаць ланцуг кантрольнай лямпы.
Электрычны ланцуг кантрольнай лямпы ў РС57-В замыкаецца праз дзве не палаючыя лямпы.
Так як кантрольная лямпа мае вялікае супраціўленне, то сіла току ў ланцугу сігнальных лямпаў, уключаных паслядоўна з кантрольнай, будзе мала і напал ніцяў сігнальных лямпаў практычна не будзе прыкметны.
Кантрольная лямпа мае малую магутнасць, і таму яе праца будзе нармальнай. Электрычны ланцуг лямпаў уключаецца толькі пры ўключаным уключальніку 13 запальвання.
Прылада пераключальніка сігналізатара павароту
Ланцуг лямпаў сігналізатара павароту ўключаюць пераключальнікам П118 (ГАЗ-66), П105 (ЗІЛ-130 і інш.).
На рыс. 3, а і в выяўлена схема становішча дзвюх кантактных пласцін ротара пераключальніка П118 пры левым і правым паваротах аўтамабіля.
У нейтральным становішчы ручкі пераключальніка правая кантактная пласціна ротара замыкае заціскі 5 і 4, што дазваляе ўключаць лямпы стоп-сігналу пры ўключэнні ўключальніка 14 стоп-сігналу.
Выключэнне сігналізатара павароту ажыццяўляецца часцей за ўсё механічна пры дапамозе звычайных выключальнікаў.
На большасці аўтамабіляў забяспечваецца аўтаматычнае выключэнне сігналізатара павароту спецыяльнымі прыладамі пры ўстаноўцы рулявога кола ў зыходнае становішча пасля павароту аўтамабіля.
На аўтамабілях Мінскага і Крамянчугскага заводаў, дзе ўжыта 24-вольтавае абсталяванне, устаноўлены электрамагнітны перарывальнік току РС-401, выкананы на базе РС57.
У гэтых перарывальніках зменена сячэнне і колькасць віткоў абмоткі, рэзістар мае велічыню супраціўлення 38 Ом, а для памяншэння акіслення асноўных кантактаў паралельна ім падключаны кандэнсатар ёмістасцю 105 пФ.
Асноўныя неспраўнасці сігналізатара павароту.
Часцей за ўсё ўзнікаюць наступныя неспраўнасці:
- — парушэнне рэгуліроўкі перарывальніка току, што выклікае змену частаты «міганняў» святла і нават зварванне кантактаў;
- — перагаранне струны 3 (гл. рыс. 3), якое адбываецца пры моцным яе нацяжэнні і павышэнні напругі генератара вышэй устаноўленай велічыні;
- — перагаранне адной з сігнальных лямпаў, што выклікае ў залежнасці ад ступені нацяжэння струны альбо вельмі частае «міганне» ўключанай лямпы, альбо спыненне вібрацыі кантактаў перарывальніка.
Рэгуліроўка электрамагнітных перарывальнікаў току
Рэгуліроўку перарывальнікаў току выконваюць па патрэбе вітом 1 (гл. рыс. 3).
Угвінчванне віта павялічвае нацяжэнне струны 3, а таксама зазор паміж кантактамі 5, зазор паміж якарком 4 і сардэчнікам 9, пасля чаго паскараецца размыканне кантактаў 5, а разам з гэтым павышаецца частата мігання лямпаў.
Для памяншэння частаты мігання лямпаў віт 1 выгвінчваюць.
Падгінаннем латуневай планкі 7 рэгулююць нацяжэнне спружынячай пласціны 8, а разам з гэтым змяняецца праца кантрольнай лямпы.
Працу паказальнікаў павароту правяраюць пры дапамозе кантрольнай лямпы.
Пры згаранні ніці напальвання лямпы ў падфарніку або заднім ліхтары частата мігання кантрольнай лямпы рэзка павялічваецца. Пры пашкоджанні перарывальнік замяніць.
